Περσείδες/Έρχονται τα καλοκαιρινά πεφταστέρια –Πότε κορυφώνεται το φαινόμενο
Από το tvxs.gr (16.7.2025)
Αρχής γενομένης από την 17η Ιουλίου και για έναν ολόκληρο μήνα, ο νυχτερινός ουρανός θα φιλοξενήσει τα αγαπημένα καλοκαιρινά «πεφταστέρια», δηλαδή την βροχή μετεωριτών των Περσείδων.
Παραδοσιακά λαμβάνει χώρα στα μέσα Ιουλίου όμως η κορύφωση του φαινομένου είναι τα μέσα Αυγούστου με το θέαμα να ολοκληρώνεται λίγο πριν το τέλος του όγδοου μήνα του χρόνου.
Το φαινόμενο θα διαρκέσει έως και τις 24 Αυγούστου με κορύφωση το τριήμερο 11 έως 13 Αυγούστου, οπότε και αναμένεται η μεγαλύτερη συχνότητα μετεώρων – μέχρι και 100 πεφταστέρια την ώρα.
H πρώτη εμφάνιση των Περσείδων αναμένεται περίπου στις 12:00 το βράδυ της 17ης Ιουλίου, όπου θα στολίσουν το νυχτερινό ουράνιο στερέωμα έως τις 7 το πρωί της 18ης Ιουλίου.
Τι είναι οι Περσείδες
Οι Περσείδες δημιουργούνται από τα υπολείμματα του κομήτη Swift-Tuttle, καθώς η Γη περνά μέσα από την τροχιά του.
Ο κομήτης αυτός είναι το μεγαλύτερο γνωστό ουράνιο σώμα που περνάει από τη Γη κατά τακτά χρονικά διαστήματα και χρειάζεται περίπου 133 χρόνια για να πραγματοποιήσει μια πλήρη περιφορά γύρω από τον Ήλιο. Το τελευταίο κοντινό πέρασμά του από τη Γη ήταν το 1992 και το επόμενο αναμένεται το 2126.
Καθώς αυτά τα μικροσκοπικά σωματίδια καίγονται στην ατμόσφαιρα, δημιουργούν φωτεινές γραμμές – ένα μαγευτικό ουράνιο σόου που μαγεύει τους παρατηρητές του ουρανού. Η στιγμή που τα πεφτάστερια σχίζουν τον ουρανό αφήνοντας πίσω τους φωτεινές, θεαματικές ουρές καθηλώνει.
Για την καλύτερη παρατήρηση, συστήνεται να βρείτε ένα σκοτεινό σημείο, μακριά από τα φώτα της πόλης. Δεν απαιτείται τηλεσκόπιο ή ειδικός εξοπλισμός – μόνο καθαρός ουρανός, υπομονή και η διάθεση να σηκώσετε το βλέμμα ψηλά.
Η ονομασία που λαμβάνουν οι βροχές διαττόντων προκύπτει από το σημείο του ουρανού από το οποίο φαίνεται να προέρχονται (π.χ. Διδυμίδες από τον αστερισμό των Διδύμων, Λυρίδες από τον αστερισμό της Λύρας, Ωριωνίδες από τον Ωρίωνα κλπ).
Στην περίπτωση των Περσείδων, το ακτινοβόλο σημείο εντοπίζεται στον αστερισμό του Περσέα. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι τα μετέωρα φαίνεται να προέρχονται κυρίως από την συγκεκριμένη περιοχή του ουρανού, όμως μπορούν να παρατηρηθούν και προς άλλες κατευθύνσεις.
Πρόκειται για χάρτινο δίσκο που αναπαριστά
τον ορίζοντα, η περιφέρεια του υποδιαιρείται από 0° έως 360°.
Ανεμολόγιο. Η διεύθυνση και η ονομασία των ανέμων.
Διεύθυνση ανέμου
Η διεύθυνση του ανέμου χαρακτηρίζεται από το σημείο του ορίζοντα απ΄ όπου πνέει ο άνεμος και όχι προς τα που πνέει ο άνεμος.
Εκφράζεται δε είτε σε μοίρες (αρχής γενομένης από τον γήινο μαγνητικό Βορρά), είτε με σύμβολα ανεμολογίου (ανεμορρόμβοι), είτε ονομαστικά (επίσημα ή γραικολεβαντίνικα όπως λέγονται τα κοινά).
Επίσης
και με πολλά άλλα ονόματα χαρακτηρίζονται οι άνεμοι ανάλογα με τα
χαρακτηριστικά τους, τον τόπο, την ένταση και την διεύθυνσή τους. Εκτός
από τα τοπικά τους ονόματα, οι άνεμοι στην Ελλάδα φέρουν ανάλογα με την
διεύθυνση προέλευσής τους δύο ονόματα: Ένα επίσημο και ένα κοινό.
Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τα ονόματα των κυρίων ανέμων (δηλαδή
αυτών που πνέουν από κατεύθυνση πολλαπλάσια των 45 μοιρών) με Ελληνικό
σύμβολο κατεύθυνσης, επίσημο όνομα, κοινό ή γραικολεβαντίνικο, διεθνές
σύμβολο (ΔΣ) και όνομα διεθνές.
Διεύθυνση
Επίσημο
Κοινό
Δ.Σ.
Όνομα διεθνές
Β (000°)
Βόρειος
Τραμουντάνα, Βοριάς
N
North
ΒΑ (045°)
Μέσης
Γραίγος
NE
Northeast
Α (090°)
Απηλιώτης
Λεβάντες
E
East
ΝΑ (135°)
Εύρος
Σιρόκος
SE
Southeast
Ν (180°)
Νότιος
Όστρια, Νοτιάς
S
South
ΝΔ (225°)
Λίβας
Γαρμπής
SW
Southwest
Δ (270°)
Ζέφυρος
Πουνέντες
W
West
ΒΔ (315°)
Σκίρων
Μαϊστρος
NW
Northwest
Εκτός
από το σημείο του ορίζοντα οι άνεμοι παίρνουν ονόματα και από την
κατεύθυνσή τους σε σχέση με την μορφολογία του συγκεκριμένου τόπου.
Υπάρχουν πολλά άλλα ονόματα ανέμων όπως ο μπάτης (θαλάσσια αύρα), ο Βαρδάρης (τοπικός βόρειος – βορειοδυτικός άνεμος της κεντρικής Μακεδονίας κατά μήκος του Αξιού ποταμού, κ.ά.
Ανεμολόγιο
Με τον όρο Ανεμολόγιο κυρίως εννοούμε αυτόν της πυξίδας εξ ου και ανεμολόγιο πυξίδας (compass card).
Πρόκειται
για χάρτινο δίσκο που αναπαριστά τον ορίζοντα, η περιφέρεια του οποίου
υποδιαιρείται από 0° έως 360° (στην πράξη το σημείο 0° είναι το αυτό των
360°) και φέρει δύο διαμέτρους κάθετες από τις οποίες η μία δείχνει τη
μεσημβρινή γραμμή με άκρα τα σημεία του ορίζοντα Β (Βορράς) και Ν (Νότος) και η άλλη τη γραμμή του πρώτου καθέτου με άκρα τα σημεία του ορίζοντα Α (Ανατολή) και Δ (Δύση).
Έτσι
ο δίσκος διαιρείται σε 4 τεταρτοκύκλια, προς 90 μοίρες έκαστο, το πρώτο
Β-Α, το δεύτερο Ν-Α, το τρίτο Ν-Δ και το τέταρτο Β-Δ.
Το
ανεμολόγιο χρησιμοποιείται για τη χάραξη πορειών στο Ναυτικό χάρτη, τη
μέτρηση διοπτεύσεων, τη μέτρηση της πορείας, αλλά χρησιμοποιείται και
για τον προσδιορισμό των ανέμων.
Το ανεμολόγιο απαντάται σήμερα στην πράξη σε δύο κατηγορίες:
Το ανεμολόγιο πυξίδας (compass card), και είναι αυτό που φέρεται στις πυξίδες και
Το ανεμολόγιο ναυτικού χάρτη (compass rose) που φέρεται τυπωμένο σε κάθε ναυτικό χάρτη
Ο δεύτερος φέρει επίσης σημείωση με την παρατηρούμενη απόκλιση της περιοχής του χάρτη, καθώς και την ετήσια μεταβολή της.
Ανεμολόγιο. Η διεύθυνση και η ονομασία των ανέμων
Τραμουντάνα (Βόρειος, Β – 000°)
Η Τραμουντάνα είναι το κλασικό όνομα που δίνουν οι ναυτικοί της Μεσογείου στον Βόρειο άνεμο.
Προέρχεται από το λατινικόtrans – montanus, που σημαίνει ο «πέρα από τα
βουνά» (ή σε ελεύθερη απόδοση ο «βουνίσιος»), σε σχέση με την οροσειρά
τωνΆλπεων που για τους Λατίνους σημάδευε τον Βορρά.
Στην Καταλονία, τη Μαγιόρκα και σε μερικές περιοχές της νότιας Γαλλίας ο όρος υπονοεί και τον Βορειοδυτικό άνεμο.
Στα Ιταλικά, tramontana ονομάζεται επίσης και «το αστέρι πάνω από τα βουνά», δηλαδή ο Πολικός Αστέρας.
Στα
Γαλλικά και Ιταλικά, η έκφραση «έχασα την τραμουντάνα» σημαίνει «έχασα
τον προσανατολισμό μου», «έχασα το μπούσουλα» (μπούσουλας = πυξίδα).
Το
αρχαιοελληνικό όνομα του ανέμου είναι Βορρέας ή Βορέας. Η νεοελληνική
λέξη «μπόρα» (καταιγίδα) ετυμολογείται από αυτή την αρχαιοελληνική λέξη,
η οποία και αποτελεί αντιδάνειο της αντίστοιχης Ιταλικής.
Γραίγος (Μέσης, ΒΑ – 045°)
Κατά τη ναυτική παράδοση της Μεσογείου ο Γραίγος είναι ο ΒΑ άνεμος,
ο οποίος πνέει από την περιοχή της Μαύρης θάλασσας προς τα νότια και
δυτικά της Μεσογείου. Το όνομά του παραπέμπει στο ιταλικό vento grecale, κατά λέξη «ελληνικός άνεμος», αφού φαινομενικά προέρχεται από τη μεριά της Ελλάδας.
Ο
γραίγος πιθανόν να ταυτίζεται με τον αρχαίο ευροκλύδωνα, λέξη που
ετυμολογείται από τον Εύρο (ανατολικό) άνεμο και τονκλύδωνα (εκ του
ρήματος κλυδωνίζω). Ο γραίγος είναι δριμύς και ψυχρός άνεμος, ο οποίος
προκαλεί τρικυμία, ενώ συγγενής άνεμος είναι και ο γραιγολεβάντες, ο
οποίος πνέει από ΒΑ-Α διεύθυνση.
Λεβάντες (Απηλιώτης, Α – 090°)
Ο Λεβάντες (από την ιταλική λέξη Levante,
που σημαίνει Ανατολή) είναι ένας ανακριβής γεωγραφικός όρος που
αναφέρεται ιστορικά σε μια μεγάλη περιοχή της Μέσης Ανατολής νότια των
βουνών του Ταύρου, και ορίζεται δυτικά από τη Μεσόγειο, βόρεια από την
Αραβική Έρημο και ανατολικά από την Άνω Μεσοποταμία.
Στην ελληνική
βιβλιογραφία δεν έχει επικρατήσει. Αντ’ αυτού η περιοχή δηλώνεται
συχνότερα με τον όρο Ανατολική Μεσόγειος, με το μειονέκτημα ότι η
Ανατολική Μεσόγειος δηλώνει καταρχήν θαλάσσιο χώρο, ενώ το Levante
χερσαίο.
Ο Λεβάντες, στην αρχαία ελληνική γνωστός ως ο τοπικός
άνεμος Απηλιώτης (ο ήλιος ανατέλλει από την ανατολή), χρησιμοποιείται
στη ναυτική διάλεκτο από την αντίστοιχη χρήση στα ισπ. (levante =
ανατολή).
Σιρόκος (Εύρος, ΝΑ – 135°)
Κατά τη ναυτική παράδοση της Μεσογείου ο Σιρόκος ή Σορόκος είναι ο ΝΑ άνεμος,
ο οποίος πνέει από τη έρημο Σαχάρα και τηΜέση Ανατολή. Ετυμολογικά, ο
Σιρόκος είναι ελληνική λέξη, με πιθανές καταβολές από την αραβική شرقي (sharqī = ανατολικός άνεμος).
Στην
αρχαία Ελλάδα αναφέρεται ως εύρος, ενώ στη Ζακυνθινή ντοπιολαλιά
απαντάται και ως λαμπαδίτσα. Άλλες συγγενείς ονομασίες περιλαμβάνουν τις
σιροκολεβάντες και σοροκάδα.
Ο Σιρόκος είναι ένας δυνατός άνεμος,
ο οποίος μπορεί να φτάσει τα 100 χλμ/ώρα σε ταχύτητα και έχει διάρκεια
συνήθως λίγων ημερών (1-4). Λόγω της διεύθυνσής του μεταφέρει μεγάλες
ποσότητες σκόνης, η οποία περιστασιακά ευθύνεται για μειωμένη ορατότητα
και μεγάλη συγκέντρωση σωματιδίων στην ατμόσφαιρα. Το φαινόμενο των
κιτρινισμένων επιφανειών αποδίδεται ακριβώς στη σκόνη που μεταφέρεται
και επικάθεται σε αυτοκίνητα, μπαλκόνια και γενικά εκτεθειμένες
επιφάνειες.
Από σκοπιάς θερμοκρασίας, ο σιρόκος είναι ένας ξηρός
και θερμός άνεμος. Στην πορεία του προς τη δυτική Ευρώπη συνήθως
προσλαμβάνει υγρασία και συχνά συνοδεύεται με βροχή, η οποία μεταφέρει
τη σκόνη και παρουσιάζει το φαινόμενο τηςλασποβροχής. Στο σημείο
εκκίνησής του είναι αρκετά ξηρός και ζεστός, στο πέρασμά του από τη
θάλασσα δημιουργεί φουρτούνες και γίνεται θυελλώδης, ενώ φτάνοντας στις
ακτές της Γαλλίας και της Ισπανίας είναι πλέον υγρός, προκαλώντας ομίχλη
και βροχή.
Όστρια (Νότιος, Ν – 180°)
Η όστρια είναι ο νότιος άνεμος,
ο οποίος κατά τη ναυτική παράδοση της Μεσογείου φαινομενικά πνέει από
τις ακτές της βόρειας Αφρικής. Ο νοτιάς όπως έχει επικρατήσει να λέγεται
είναι άνεμος ήπιος, θερμός και υγρός, ο οποίος συχνά φέρνει βροχή και
μεταφέρει σκόνη από την έρημο Σαχάρα. Λόγω της διεύθυνσής του συχνά
συγχέεται με τον Σιρόκο και τον Λίβα.
Από ετυμολογικής σκοπιάς, η όστρια έλκει την καταγωγή της από το λατινικό auster (νότιος), λεκτικό θέμα από το οποίο ετυμολογείται η Αυστραλία, το Νότιο Σέλας (Aurora Australis) κλπ.
Γαρμπής (Λίβας, ΝΔ – 225°)
Κατά τη ναυτική παράδοση της Μεσογείου ο Λίβας ή Γαρμπής είναι ο ΝΔ άνεμος.
Το όνομα Λίβας προέρχεται από τη λέξη λιψ (= Λίβυος) και συνδέεται με
το γεγονός ότι φαινομενικά πνέει από τη Λιβύη· το όνομα Γαρμπής έχει
αραβική προέλευση (garbī), το οποίο σημαίνει δυτικός.
Ο
Λίβας είναι κατά βάση ένας ήπιας ταχύτητας ξηρός και θερμός άνεμος, ο
οποίος πνέει στη Μεσόγειο καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, ωστόσο
επηρεάζει κατά κύριο λόγο την Κορσική. Στην υπόλοιπη επικράτεια είναι
πιο εμφανής τους καλοκαιρινούς μήνες, οπότε και συνοδεύεται από απότομη
αύξηση της θερμοκρασίας.
Στην παραδοσιακή γεωργία έχει επικρατήσει
να λέγεται πως ο Λίβας καίει τα σπαρτά, καθώς τα χαρακτηριστικά του
ευνοούν την αφυδάτωση των καλλιεργειών, οδηγώντας ενδεχομένων στην
αποξήρανσή τους, ή ακόμη και σε καταστροφή της σοδειάς. Στη θάλασσα ο
Λίβας μπορεί να επιφέρει μπουρίνια και θαλασσοταραχή, ωστόσο δεν διαρκεί
συνήθως πάνω από μία-δυο μέρες.
Πουνέντες (Ζέφυρος, Δ – 270°)
Ο Ζέφυρος στην ελληνική μυθολογία ήταν προσωποποίηση του δυτικού ανέμου
(Πουνέντε), ο οποίος εξακολουθεί να αναφέρεται με αυτό το όνομα ακόμα
και σήμερα. Θεωρείται γιος της Ηούς και του Αστραίου, αδελφός του Βορέα.
Είναι
άνεμος απαλός, δίνει δροσιά στα Ηλύσια Πεδία και βοηθάει στη βλάστηση.
Παντρεύτηκε την Ποδάργη και αντί για παιδιά απέκτησε τα δύο άλογα του
Αχιλλέα, τον Ξάνθο και τον Βαλίο.
Μαΐστρος (Σκίρων, ΒΔ – 315°)
Μαΐστρος ή Maestro (λατινόφωνες χώρες). Ο Μαΐστρος είναι ο βορειοδυτικός άνεμος
για τους ναυτικούς. Συχνά αναφέρεται και ως μαϊστράλι που έχει
κυριαρχήσει, και στην καθημερινή ζωή εκτοπίζοντας σε μεγάλο βαθμό την
αρχαιοελληνική «Σκίρων».
Maestro, είναι ο
βόρειοδυτικός άνεμος που φυσάει το καλοκαίρι στην Αδριατική, όταν η
πίεση είναι χαμηλή στη Βαλκανική χερσονήσο. Είναι ένα φρέσκο αεράκι που
συνοδεύονται από πολύ καλές καιρικές συνθήκες.
Γερμανίδα καλλονή, ερωμένη του Αδόλφου Χίτλερ για δεκατρία χρόνια και σύζυγός του για ένα εικοσιτετράωρο. Η Εύα Μπράουν (Eva Braun) γεννήθηκε στο Μόναχο στις 6 Φεβρουαρίου
1912 και ήταν η μεσαία από τις τρεις κόρες του δάσκαλου Φριτς Μπράουν
και της νοικοκυράς Φραντζίσκα Κρόνμπεργκερ. Τελείωσε μετά κόπων και
βασάνων το Λύκειο, ενώ παράλληλα δούλευε ως γραμματέας σε ιατρείο.
Στα
17 της, η ευειδής Εύα προσελήφθη στο στούντιο του Χάινριχ Χόφμαν,
επίσημου φωτογράφου του Ναζιστικού Κόμματος. Εκεί γνώρισε τον Αδόλφο
Χίτλερ, ο οποίος φαίνεται ότι κεραυνοβολήθηκε από την ομορφιά της
ξανθιάς Εύας. Ο σαραντάχρονος άνδρας τής συστήθηκε ως Χερ Βολφ, ένα
παρατσούκλι από τα παιδικά του χρόνια, που χρησιμοποιούσε μόνο σε
εξαιρετικές περιπτώσεις. Εκείνη είπε στις φίλες της ότι «γνώρισε ένα
ώριμο κύριο με αστείο μουστάκι».
Στις αρχές της δεκαετίας του '30 ο
Χίτλερ διατηρούσε δεσμό με τη Γκέλι Ράουμπαλ, κόρη της ετεροθαλούς
αδελφής του Άνγκελα Ράουμπαλ. Μετά τον θάνατό της το 1931, για τον
οποίον πολλά γράφτηκαν, ο Χίτλερ άρχισε να βλέπει περισσότερο την Εύα,
αν και διατηρούσε δεσμό με την ηθοποιό Ρενάτε Μίλερ. Η Εύα ζήλευε
παθολογικά τον Χίτλερ και το 1932 παραλίγο να βάλει τέρμα στη ζωή της,
όταν αυτοπυροβολήθηκε στον λαιμό. Μόλις και μετά βίας σώθηκε και τότε ο
Χίτλερ συνειδητοποίησε το πόσο την αγαπούσε. Βοήθησε σ' αυτό και η
αυτοκτονία της Μίλερ, η οποία έπεσε από το μπαλκόνι ενός ξενοδοχείου στο
Βερολίνο.
Το Ναζιστικό Κόμμα πάντοτε προσπαθούσε να κρατήσει την
ερωτική ζωή του Φύρερ στο σκοτάδι. Ο Αδόλφος και η Εύα ποτέ δεν
εμφανίσθηκαν μαζί δημόσια και οι περισσότεροι Γερμανοί έμαθαν για τη
σχέση τους μετά τον πόλεμο. Ο Χίτλερ ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής στις
γυναίκες, οι οποίες με τις ψήφους τους τον είχαν ανεβάσει στην εξουσία
το 1933. Έτσι, για κανένα λόγο δεν ήθελε να χάσει τη δημοτικότητά του
στο γυναικείο φύλο. Στις ομιλίες του ισχυριζόταν ότι δεν έκανε
οικογένεια, επειδή «η οικογένειά του είναι όλος ο γερμανικός λαός».
Όπως, όμως, είχε εκμυστηρευτεί σε συνεργάτες του, δεν ήθελε να
παντρευτεί, επειδή φοβόταν ότι τα παιδιά του δεν θα είχαν τη δική του
ευφυΐα.
Το
1935 η Εύα επιχείρησε και δεύτερη απόπειρα αυτοκτονίας με υπνωτικά
χάπια, η οποία πέρασε ανώδυνα. Παραπονιόταν ότι δεν έβλεπε συχνά τον
αγαπημένο της, επειδή αυτός ζούσε στο Βερολίνο, όπου ήταν η έδρα του
Τρίτου Ράιχ. Ο Χίτλερ τότε της νοίκιασε μια βίλα στα περίχωρα του
Μονάχου, με τα δικαιώματα από τις δημοσιευμένες φωτογραφίες του. Η Εύα
είχε στη διάθεσή της Μερσέντες με οδηγό και υπηρέτρια. Τον επόμενο χρόνο
μετακόμισε στο εξοχικό του αγαπημένου της στις Βαυαρικές Άλπεις.
Ζούσε
μια μάλλον ανέμελη ζωή, ακόμη και κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Γυμναζόταν καθημερινά για να διατηρεί σε φόρμα το καλλίγραμμο κορμί της,
διάβαζε αισθηματικά μυθιστορήματα και ξένα περιοδικά που ήταν
απαγορευμένα για τους υπόλοιπους Γερμανούς, έβλεπε κινηματογράφο και
τηλεόραση, που εκείνη την εποχή ήταν στα σπάργανα και εξασκούσε το χόμπι
της που ήταν η φωτογραφία. Της άρεσε να κάνει γυμνή μπάνιο και να
φωτογραφίζεται, πράγμα που εξόργιζε τον Χίτλερ.
Στις αρχές
Απριλίου του 1945 ήταν κάτι παραπάνω από φανερό ότι οι ημέρες του
Ναζισμού ήταν μετρημένες. Οι Σύμμαχοι είχαν σφίξει σαν τανάλια τη
Γερμανία. Η Εύα τότε μετακόμισε στο Βερολίνο και εγκαταστάθηκε στα
υπόγεια της Καγκελαρίας, όπου βρισκόταν το θωρακισμένο καταφύγιο του
Φύρερ. Αρνήθηκε να φύγει και δήλωσε ότι θα παραμείνει κοντά στον
αγαπημένο της.
Στις 29 Απριλίου
ο Αδόλφος Χίτλερ παντρεύτηκε τελικά την Εύα Μπράουν στο καταφύγιο της
Καγκελαρίας, με τους Σοβιετικούς στρατιώτες να βρίσκονται ήδη στο
Βερολίνο. Ο γάμος ήταν πολιτικός με μάρτυρες τους αρχιναζί Γιόζεφ
Γκέμπελς και Μάρτιν Μπόρμαν, η τελετή σεμνή, με τη νύφη να φορά ένα
μαύρο μεταξένιο φόρεμα. Εκείνη την εποχή στους διαδρόμους της
Καγκελαρίας κυκλοφορούσε η φήμη ότι η Εύα ήταν έγκυος στο παιδί του
Χίτλερ.
Την επομένη, 30 Απριλίου
1945, το ζεύγος Χίτλερ κλείσθηκε λίγο μετά τις 3 το μεσημέρι σ' ένα
δωμάτιο του καταφυγίου και αυτοκτόνησε με χάπια υδροκυανίου κι ενώ οι
Σοβιετικοί απείχαν γύρω στα 500 μέτρα από την Καγκελαρία. Αμέσως μετά,
τα δύο πτώματα αποτεφρώθηκαν. Την τέφρα τους βρήκαν οι πρώτοι στρατιώτες
που εισήλθαν στο καταφύγιο μετά από λίγο. Οι σοβιετικοί τους έθαψαν
μυστικά στο Μαγδεμβούργο μαζί με τα πτώματα της οικογένειας Γκέμπελς,
που είχε αυτοκτονήσει ομαδικά.
Τον Απρίλιο του 1970, οι αρχές της
Ανατολικής Γερμανίας ξέθαψαν και αποτέφρωσαν ότι είχε απομείνει από τους
Χίτλερ και Γκέμπελς και την τέφρα τους τη διασκόρπισαν στον ποταμό
Έλβα.
Γερμανός
πολιτικός, αυστριακής καταγωγής, που κυβέρνησε δικτατορικά τη Γερμανία
από το 1934 έως το 1945. Αρχηγός του Εργατικού Εθνικοσοσιαλιστικού
Κόμματος της Γερμανίας (NSDAP) από το 1921, καγκελάριος της Γερμανίας
από το 1933 έως το 1945 και ηγέτης (Führer) του Ναζιστικού Τρίτου Ράιχ
από το 1934 έως το 1945. Προκάλεσε τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και το Εβραϊκό Ολοκαύτωμα.
Ο Αδόλφος Χίτλερ (Adolf Hitler) γεννήθηκε στις 20 Απριλίου
1889 στο Μπράουναου Αμ Ιν της Αυστρο-Ουγγαρίας (νυν Αυστρίας), ένα
χωριό κοντά στα σύνορα με τη Γερμανία. Ήταν το τέταρτο από τα έξι παιδιά
του τελωνειακού υπαλλήλου Αλόις Χίτλερ και της Κλάρας Πετσλ.
Πέρασε
τα παιδικά του χρόνια σε μία γειτονιά του Λιντς, της πρωτεύουσας της
Άνω Αυστρίας κι έχασε τον πατέρα του το 1903, όταν ήταν 14 ετών. Δύο
χρόνια αργότερα εγκατέλειψε το σχολείο και άρχισε να κάνει μεγαλεπήβολα
όνειρα για καλλιτεχνικές σπουδές.
Το 1907 μετακόμισε στη Βιέννη,
όπου όμως δεν κατάφερε να εισαχθεί στην Ακαδημία Τεχνών. Την περίοδο
αυτή επηρεάζεται από την αντισημιτική και λαϊκιστική ρητορική του
δήμαρχου της Βιέννης Καρλ Λίγκερ και τις παγγερμανικές θεωρίες του
αυστριακού πολιτικού και μεγαλοκτηματία Γκέοργκ Σένερερ, ενώ εργάζεται
ως βοηθός διακοσμητή.
Το
1912, μετακομίζει στο Μόναχο και εργάζεται ευκαιριακά ως
ελαιοχρωματιστής, ενώ παράλληλα μελετά τα έργα των φιλοσόφων Ζορζ Σορέλ,
θεωρητικού του επαναστατικού συνδικαλισμού και Φρίντριχ Νίτσε. Κάνει
αίτηση για να υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία, αλλά κρίνεται
ακατάλληλος.
Με το ξέσπασμα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου
κατατάσσεται εθελοντής σ’ ένα εφεδρικό βαυαρικό σύνταγμα πεζικού.
Πολέμησε, έζησε την εμπειρία των χαρακωμάτων, τραυματίστηκε στη μάχη του
Σομ (1916) και προσβλήθηκε από χημικά αέρια το 1918. Προήχθη σε δεκανέα
και τιμήθηκε με το μετάλλιο του Σιδηρού Σταυρού, διάκριση για την οποία
ήταν περήφανος σε όλη του τη ζωή.
Μετά τη λήξη του Μεγάλου
Πολέμου, είναι πλέον πεπεισμένος ότι η στρατιωτική ήττα της Γερμανίας
οφείλεται στα πλήγματα που δέχτηκε από το μαρξισμό και τον ιουδαϊσμό,
στοιχεία που τον πείθουν απόλυτα για την ανάγκη διασφάλισης της ύπαρξης
του γερμανικού λαού και απελευθέρωσής του από τον εσωτερικό εχθρό, τους
Εβραίους. Τότε είναι που αρχίζει να αποκρυσταλλώνει τις πολιτικές του
ιδέες και υποστηρίζει ένα δικής του έμπνευσης κράμα εθνικισμού και
σοσιαλισμού, με το στοιχείο του εθνικισμού να υπερτερεί αναμφισβήτητα.
Το
1919 προσχωρεί σε μία ασήμαντη ομάδα της άκρας δεξιάς, το «Κόμμα των
Γερμανών Εργατών», το οποίο το 1920 παίρνει το όνομα Εργατικό
Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα (NSDAP). Χάρη στις πολιτικές του ικανότητες, θα
γίνει αρχηγός του το 1921, δημιουργώντας παράλληλα και μία
παραστρατιωτική οργάνωση, τους Φαιοχίτωνες ή Τάγματα Εφόδου (Sturmabteilung ή SA). Το Νοέμβριο του 1923 εμπνέεται από την Πορεία προς τη Ρώμη του Μουσολίνι και επιχειρεί μαζί με το στρατηγό Έριχ Λούντεντορφ πραξικόπημα στο Μόναχο, που έμεινε στην ιστορία ως «Το Πραξικόπημα της Μπυραρίας»,
με αντικειμενικό στόχο να φθάσει στο Βερολίνο. Καταδικάζεται σε
φυλάκιση πέντε ετών και τελικά αμνηστεύεται, το Δεκέμβριο του 1924.
Κατά τη διάρκεια της φυλάκισής του αρχίζει να γράφει το πολιτικό του μανιφέστο «Mein Kampf» («Ο Αγών μου»),
στο οποίο εκθέτει όλο το πολιτικό του πρόγραμμα. Κεντρικό θέμα του
είναι ο ρατσισμός και ιδιαίτερα ο αντισημιτισμός, ενώ παράλληλα εξυμνεί
την αρία φυλή. Ύψιστο καθήκον τού κράτους είναι η διατήρηση των
δυνατοτήτων αύξησης του πληθυσμού που ανήκει στη συγκεκριμένη φυλή μέσα
από την κατάκτηση του «Ζωτικού Χώρου» («Lebensraum»), στόχος που μπορεί
να γίνει πράξη σ’ ένα κράτος που θεμελιώνεται στην ιεραρχία και τον
αυταρχισμό και βέβαια, στο πρόσωπο ενός αρχηγού (Fuhrerprintzip).
Μετά
την αποφυλάκισή του, αγωνίζεται με πάθος για την ανασυγκρότηση του
κόμματος σε στρατιωτική βάση. Ιδρύει τα SS και συνάπτει δεσμούς με
μεγάλους βιομηχάνους, κατορθώνοντας να εξασφαλίσει την απαραίτητη
χρηματοδότηση για την ευόδωση των πολιτικών του σχεδίων. Εκμεταλλεύεται
την οικονομική κρίση και εξαθλίωση που βιώνει η Γερμανία και με το
προσωπικό μαγνητισμό που ασκεί στις μάζες, κατορθώνει να κερδίσει
περισσότερες από έξι εκατομμύρια ψήφους στις εκλογές του Σεπτεμβρίου του
1930, εισβάλλοντας δυναμικά στο πολιτικό προσκήνιο της Γερμανίας.
Συνασπιζόμενος
με άλλες τρεις πολιτικές δυνάμεις, ο Χίτλερ αρχίζει έναν αποφασιστικό
αγώνα, με σκοπό την κατάργηση των κοινοβουλευτικών θεσμών της
Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, καταφεύγοντας στη δημιουργία τρομοκρατικών
ομάδων που δρουν με την κάλυψη του επίσημου κράτους. Στις εκλογές του
Απριλίου του 1932, κατεβαίνει υποψήφιος για την Προεδρία της Δημοκρατίας
και ηττάται από τον Χίντενμπουργκ, έχοντας λάβει το 36,8% των ψήφων.
Τον επόμενο Ιούλιο, πάντως, ο ναζισμός κερδίζει μία καθαρή νίκη στις
εκλογές για το Ράιχσταγκ και στις 30 Ιανουαρίου του 1933, ο Χίτλερ γίνεται καγκελάριος του Ράιχ, υποστηριζόμενος από μία κυβέρνηση συνασπισμού.
Όταν
αναλαμβάνει όλες τις εξουσίες, το 1933, προχωρά στην κατάργηση
θεμελιωδών ελευθεριών και εγκαθιδρύει τη δικτατορία του Ναζιστικού
Κόμματος. Στις 30 Ιουνίου 1934, υποβάλλει και το κόμμα του σε μία εξονυχιστική επιχείρηση εκκαθαρίσεων («Η Νύχτα των Μεγάλων Μαχαιριών»), με στόχο τον αφανισμό όλων των εσωτερικών αντιπάλων του. Στις 2 Αυγούστου
1934 γίνεται πρόεδρος του Ράιχ και καγκελάριος, λαμβάνοντας τον τίτλο
του Φύρερ (Fuhrer und Reichskanzler) και εδραιώνοντας ένα ολοκληροτικό
καθεστώς, πιστό στις προγραμματικές εξαγγελίες του εθνικοσοσιαλισμού.
Πρώτη
προτεραιότητά του είναι η άρση των συνεπειών της Συνθήκης των Βερσαλιών
και ο επανεξοπλισμός της Γερμανίας. που συνδυάζεται με μία επιθετική
και επεκτατική εξωτερική πολιτική (ανάκτηση των εδαφών του Ρήνου,
προσάρτηση της Αυστρίας και εισβολή στην Τσεχοσλοβακία). Τις παραμονές
του πολέμου, το Φεβρουάριο του 1938, αναλαμβάνει και τον έλεγχο της
Βέρμαχτ. Καθώς δεν εμπιστεύεται την ανώτατη στρατιωτική ηγεσία,
συγκεντρώνει όλες τις εξουσίες στα χέρια του. Η εισβολή στην Πολωνία την
1η Σεπτεμβρίου 1939 θα σημάνει και την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Ο
Χίτλερ αναλαμβάνει προσωπικά την αρχιστρατηγία των γερμανικών δυνάμεων,
αλλά η είσοδος των ΗΠΑ στον πόλεμο, η κατάρρευση της Ιταλίας του
συμμάχου του Μουσολίνι και η αποτυχία της εκστρατείας στη Σοβιετική Ένωση,
αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την ήττα της Γερμανίας. Οι
δυσαρέσκεια των στρατιωτικών προς το πρόσωπό του, ενκδηλώνεται με τις
δύο εις βάρος του δολοφονικές απόπειρες της 13ης Μαρτίου 1943 και της 20ής Ιουλίου 1944.
Το
τέλος του Χίτλερ και του καθεστώτος του φαίνεται να πλησιάζει, όταν οι
Σύμμαχοι αρχίζουν να προελαύνουν προς το Βερολίνο στις αρχές του 1945. Ο
γερμανός δικτάτορας, γεμάτος απόγνωση, αποσύρεται στο καταφύγιό του στο
Μέγαρο της Καγκελαρίας. Στις 30 Απριλίου 1945 θα αυτοκτονήσει, μαζί με την ερωμένη του Εύα Μπράουν, την οποία είχε νυμφευτεί την προηγούμενη ημέρα. Σύμφωνα με τις οδηγίες του, τα σώματά τους αποτεφρώθηκαν.
γράφει ο Κάρολος Μπρούσαλης (http://www.protagon.gr, 19/7/2015)
Δύο καίρια ζητήματα απασχολούσαν τα μέλη της συντακτικής συνέλευσης
στην επαναστατημένη Γαλλία του 1789. Το πρώτο αφορούσε το πώς θα
εξασφαλιζόταν η ομαλή λειτουργία του πολιτεύματος σε μια συνταγματική
μοναρχία. Και το δεύτερο, ως πού θα έφτανε η εξουσία του βασιλιά.
Το πρώτο συζητήθηκε στις 10 Σεπτεμβρίου του 1789. Μερικοί φοβούνταν
ότι το εκλεγμένο από τον λαό κοινοβούλιο θα βρισκόταν πάντα σε
αντιπαράθεση με τον βασιλιά. Ζητούσαν να υπάρχει και μια γερουσία από
ισόβια μέλη. Έλεγαν: «Αν υπάρχει μόνο μια εξουσία, θα καταβροχθίσει τα
πάντα όπως έγινε με την απολυταρχική μοναρχία επί τόσους αιώνες. Αν
υπάρχουν δύο (βουλή και βασιλιάς), θα ανταγωνίζονται ώσπου η μια να
συντρίψει την άλλη. Αν υπάρχουν τρεις, θα δημιουργείται ισορροπία».
Οι αντίθετοί τους απάντησαν ότι η γερουσία μοιραία θα μεταβαλλόταν σε
όργανο της αριστοκρατίας, αν τα μέλη της ήταν ισόβια, ή σε όργανο του
βασιλιά, αν αυτός τα διόριζε. Αν πάλι τα μέλη της εκλέγονταν με καθολική
ψηφοφορία, η γερουσία θα ήταν ισοδύναμη με τη βουλή και άρα περιττή.
Οι συζητήσεις και οι αντιπαραθέσεις κράτησαν όλη μέρα. Τη νύχτα έγινε
η ψηφοφορία. Η ιδέα να υπάρξει γερουσία απορρίφθηκε με το 80% των
ψήφων. Το αποτέλεσμα πανηγυρίστηκε με ενθουσιασμό ως λαϊκή νίκη. Το
επόμενο θέμα ήταν εξίσου σοβαρό. Οι δύο παρατάξεις, στις 11 Σεπτεμβρίου
του 1789, κατέλαβαν τα έδρανα, στα οποία κάθονταν και την προηγουμένη:
Στα δεξιά της αίθουσας οι οπαδοί της γερουσίας και στ’ αριστερά οι
αντίθετοι. Θα κουβέντιαζαν ως πού μπορούσε να φτάσει το δικαίωμα
αρνησικυρίας (βέτο) του βασιλιά.
Και πάλι υπήρχαν δύο απόψεις. Αυτοί που την προηγουμένη υποστήριζαν
πως έπρεπε να υπάρχει γερουσία, τώρα πρότειναν ο βασιλιάς να έχει
απόλυτο βέτο: Όταν θα το ασκούσε εναντίον μιας απόφασης της βουλής, η
απόφαση αυτή δεν θα μπορούσε να ισχύσει. Οι αντίπαλοί τους αντιτάσσανε
πως έτσι η βουλή δεν θα νομοθετούσε αλλά απλά θα υπέβαλλε αιτήσεις, που ο
βασιλιάς θα δεχόταν ή όχι, κατά τα συμφέροντά του. Αντιπρότειναν το
βέτο να είναι ανασταλτικό: Να αναστέλλει την εφαρμογή μιας απόφασης για
ένα ορισμένο διάστημα. Αν, μετά το διάστημα αυτό, η βουλή ξανάπαιρνε την
ίδια απόφαση, η θέλησή της θα επιβαλλόταν.
Και πάλι οι συζητήσεις και οι διαξιφισμοί κράτησαν όλη μέρα. Υπήρχε
όμως ένα φραστικό πρόβλημα. Το πώς αποκαλούσαν οι μεν τους δε.
Ριζοσπάστες και συντηρητικοί; Προοδευτικοί και οπισθοδρομικοί;
Δημοκράτες και βασιλικοί; Κανένας χαρακτηρισμός δεν ταίριαζε, αφού όλοι
τάσσονταν υπέρ μιας βασιλευόμενης δημοκρατίας κι όλοι ήταν επαναστάτες.
Κάποια στιγμή, η λύση βρέθηκε από τις θέσεις που κατείχαν οι
υποστηριχτές των δυο απόψεων: Δεξιοί οι οπαδοί του απόλυτου βέτο,
αριστεροί οι οπαδοί του ανασταλτικού.
Η ιδέα του απόλυτου βέτο απορρίφθηκε με τα δύο τρίτα των ψήφων. Όμως,
από τις 11 Σεπτεμβρίου του 1789, δυο νέοι όροι προστέθηκαν στην
πολιτική ορολογία: Η Αριστερά, που εκφράζει κάθε προχωρημένη άποψη, και η
Δεξιά, που εκφράζει κάθε διατήρηση και συνέχεια με την πραγματοποίηση
μικρών βημάτων. Στις μέρες μας όμως, όταν κάποιος αποκαλεί δεξιό έναν
αντίθετό του, εννοεί πως είναι συντηρητικός, οπισθοδρομικός κι ενάντιος
στη διεύρυνση των λαϊκών δικαιωμάτων. Κι όταν, αντίθετα, τον αποκαλεί
αριστερό, εννοεί πως είναι εξτρεμιστής, επαναστάτης και ανατρεπτικός.
Τίποτα δεν ήταν τυχαίο. Στις 23 Ιουνίου του 1789, όταν ο Λουδοβίκος
ΙΣΤ’ ξανάνοιξε την αίθουσα όπου συνεδρίαζαν οι τρεις τάξεις, κάθισε ο
ίδιος στο κέντρο. Δεξιά του, έσπευσαν να καθίσουν οι εκπρόσωποι των
αριστοκρατών, θεωρώντας τιμητικό το να στέκονται «δεξιά του βασιλιά» κι
αφήνοντας αναγκαστικά την αριστερή πλευρά στην τρίτη τάξη του λαού. Η
δεύτερη τάξη (των κληρικών) εκπροσωπευόταν από τον κατώτερο κλήρο, που
είχε επαναστατήσει εναντίον των επισκόπων και είχε ενωθεί με την τρίτη
τάξη, στην οποία ουσιαστικά ανήκε. Μετά την αποχώρηση του βασιλιά και
των βασιλοφρόνων, οι εκπρόσωποι συνέχιζαν να κάθονται στις αρχικές τους
θέσεις. Φυσικό ήταν οι στερημένοι από κάθε δικαίωμα στην εξουσία
εκπρόσωποι του λαού και του απλού κλήρου (συνολικά 900 άτομα) να
δυσπιστούν σε κάθε δυνατότητα του βασιλιά να κάνει ό,τι θέλει. Κι επίσης
φυσικό ήταν οι εκπρόσωποι των αριστοκρατών (αρχικά, 300 άτομα) να μην
μπορούν εύκολα να αποδεχτούν το ξεγύμνωμα εκείνου που ως πριν από λίγους
μήνες ήταν ο απόλυτος μονάρχης.
Έτσι κι αλλιώς, και τα δυο ζητήματα που απασχόλησαν τη συντακτική
συνέλευση τις κρίσιμες εκείνες μέρες, αποδείχτηκαν εφήμερα: Στις 22
Σεπτεμβρίου του 1792, η γαλλική επανάσταση κατάργησε τη βασιλεία και
διακήρυξε τη δημοκρατία. Ήδη, από το 1791, αριστερός σήμαινε οπαδός της
επανάστασης, οπαδός της αλλαγής. Και δεξιός ο αντίθετος στην αλλαγή κι
ακόμα ο οπαδός της επαναφοράς κάποιων καταργημένων θεσμών ή και της
πλήρους επιστροφής στο παρελθόν.
Στα 1815, μετά την εξορία του Μεγάλου Ναπολέοντα και την παλινόρθωση
των Βουρβόνων, αριστερός σήμαινε «θετικός απέναντι στους σκοπούς, στους
στόχους και στην πρακτική της επανάστασης του 1789». Και δεξιός,
αντίθετος σε όλα αυτά. Από το 1852 (χρονιά που ο Λουδοβίκος Βοναπάρτης
έγινε «αυτοκράτορας με την ψήφο του λαού» ως Ναπολέων Γ’), αριστερός
σήμαινε και ενάντιος στον κλήρο, ενώ δεξιός ότι αποδεχόταν την ύπαρξή
του.
Με την άνοδο του σοσιαλισμού, η Αριστερά και η Δεξιά απέκτησαν νέες
αποχρώσεις που είχαν να κάνουν με τον παρεμβατικό ή όχι ρόλο του κράτους
στην οικονομία. Στην Αριστερά, η διαβάθμιση ξεκινούσε από την κρατική
προστασία ως τον πλήρη έλεγχο της βιομηχανίας και, όχι πάντα, της
γεωργίας. Άποψη της Δεξιάς ήταν η πλήρης οικονομική ελευθερία με τη
διαβάθμιση να έχει να κάνει με την ύπαρξη ή όχι προστατευτικών δασμών.
Ο όρος πέρασε τα σύνορα της Γαλλίας κι απλώθηκε σε ολόκληρο τον
κόσμο, όχι πάντα με την ίδια σημασία. Κατά το Κοινωνιολογικό και
Πολιτικό Λεξικό της εφημερίδας «Ανεξάρτητος» (1935), στην Ελλάδα
«αριστερός λέγεται ο έχων επαναστατικάς, σοσιαλιστικάς ή κομμουνιστικάς
αντιλήψεις» και «Αριστερά (πτέρυξ) η αντιπολίτευσις η αντιτιθεμένη προς
το κυβερνητικόν κόμμα». Στην ίδια τη Γαλλία, μετά τον Β’ Παγκόσμιο
πόλεμο, το όλο ζήτημα πήγε να μπερδευτεί, επειδή το κομμουνιστικό κόμμα
τάχθηκε υπέρ της δικτατορίας του προλεταριάτου. Στη γαλλική βουλή έγιναν
ομηρικές συζητήσεις για το πού θα έπρεπε να κάθονται οι κομμουνιστές.
Καθώς η δικτατορία είναι συνυφασμένη με την άκρα δεξιά και οι
κομμουνιστές ήταν «υπέρ της δικτατορίας», τους ζητούσαν να καθίσουν στη
δεξιά πτέρυγα του κοινοβουλίου. Ύστερα από μια δραματική ψηφοφορία, το
1951, το θέμα έληξε με τους κομμουνιστές να εγκαθίστανται οριστικά στην
αριστερή πτέρυγα. Μετά, το πράγμα μπερδεύτηκε, καθώς δεξιά κόμματα
τάχθηκαν υπέρ της ενιαίας Ευρώπης και άρα ξεπέρασαν τα όρια του
εθνικισμού και δέχτηκαν διεθνιστικές θέσεις που ως τότε αποτελούσαν
μονοπώλιο της Αριστεράς. Και αριστερά κόμματα εκδήλωσαν αντίθεση στην
παραπέρα εξάπλωση της κρατικής δραστηριότητας και άρα δέχθηκαν «δεξιές
θέσεις».
Στην Αγγλία, η Αριστερά είναι έννοια με σημασία που ποικίλλει,
ανάλογα με τη θέση εκείνου που χρησιμοποιεί τη λέξη. Κάποτε καλύπτει
τους κομμουνιστές, κάποτε περιλαμβάνει και τους σοσιαλιστές κι όχι
σπάνια εκτείνεται κι ως τους φιλελεύθερους. Στους κόλπους των
συντηρητικών («τόρις»), ο αριστερός κι ο δεξιός σημαίνουν εκείνους από
τους οπαδούς που δέχονται ή δεν δέχονται κάποιες θέσεις του κόμματος των
εργατικών ως σωστές.
Στις ΗΠΑ, αριστερός και δεξιός έχουν περίπου την ίδια περιφρονητική
έννοια του δογματικού, ανάλογα με την πλευρά στην οποία αυτός ανήκει.
Αντίθετα, η Αριστερά ως ουσιαστικό χαρακτηρίζει «μια ανοργάνωτη αλλά
συνειδητή μειοψηφία, συγκροτημένη κυρίως από διανοούμενους».
Έτσι κι αλλιώς, στις μέρες μας, οι έννοιες των δύο αυτών λέξεων έχουν
να κάνουν με την ιδεολογικοπολιτική θέση εκείνου που τις χρησιμοποιεί. Ο
σοσιαλδημοκράτης για παράδειγμα, για τον κομμουνιστή είναι δεξιός και
για τον χριστιανοδημοκράτη αριστερός. Κάτι ανάλογο με την ιθαγενή μας
κεντροαριστερά και τις περιπέτειές της.
Ο
τελευταίος και μεγαλύτερος από τους προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης.
Ονομάζεται «Πρόδρομος», γιατί με το κήρυγμα και με το έργο του εσήμανε
τον ερχομό του Ιησού Χριστού και «Βαπτιστής», διότι βάπτιζε τους
ανθρώπους στον Ιορδάνη ποταμό και εβάπτισε και τον Ιησού Χριστό.
Το βάπτισμα του Προδρόμου ήταν μία συμβολική πράξη καθαρμού εκείνων,
που πήγαιναν σ’ αυτόν να εξομολογηθούν, ήταν όμως και ο τύπος του
βαπτίσματος του Ιησού Χριστού, γι’ αυτό και ο Ιωάννης έλεγε: «Εγώ μεν
εβάπτισα υμάς εν ύδατι, αυτός βαπτίσει υμάς εν Πνεύματι Αγίω» (Μάρκου
α΄ 8).
Ο Ιωάννης (εξελληνισμένος τύπος του εβραϊκού ονόματος
Γιοχανάν, που σημαίνει «παρά Θεώ εύρον χάριν») γεννήθηκε με θαυμαστό
τρόπο από τον ιερέα Ζαχαρία και τη γηραιά Ελισάβετ.
Ήταν συγγενής του Ιησού Χριστού από την πλευρά της μητέρας του και έξι
μόλις μήνες μεγαλύτερός του. Έζησε ασκητικό βίο στην έρημο και δεν
δίστασε να ελέγξει απερίφραστα και κατά πρόσωπο την αδικία και την ηθική
υπόσταση των ανθρώπων της εποχής του. Αυτό έγινε αιτία να συλληφθεί και
να φυλακισθεί από τον τοπάρχη της Ιουδαίας Ηρώδη Αντύπα, που συζούσε
παράνομα με την Ηρωδιάδα, σύζυγο του αδελφού του Ηρώδη Φιλίππου. Η
Ηρωδιάδα έπεισε την κόρη της Σαλώμη να ζητήσει την «κεφαλήν του Ιωάννου
επί πίνακι» (Μάρκου στ΄25) ως δώρο γενεθλίων και ο Ηρώδης Αντύπας για να
την ευχαριστήσει διέταξε τον αποκεφαλισμό του Ιωάννη.
Ο Ιωάννης ο
Πρόδρομος και Βαπτιστής είναι από τους δημοφιλέστερους αγίους στην
Ελλάδα. Θεωρείται προστάτης και φύλακας της κουμπαριάς και των νοσούντων
από ελονοσία. Το όνομά του αποτελεί ένα από τα πιο συνηθισμένα
βαφτιστικά ονόματα και είναι παράγωγο πολλών επωνύμων. Μεγάλος αριθμός
εκκλησιών και ξωκλησιών φέρουν το όνομά του, καθώς και εκατοντάδες
οικισμοί. Η μνήμη του τιμάται από τον Χριστιανισμό έξι φορές τον χρόνο:
7 Ιανουαρίου, Σύναξη του Τιμίου Προφήτου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου.
24 Φεβρουαρίου, Α' και Β' Εύρεσις της τιμίας κεφαλής του αγίου προφήτου, προδρόμου και βαπτιστού Ιωάννου.
25 Μαΐου, Γ' Εύρεσις της τιμίας κεφαλής του αγίου προφήτου, προδρόμου και βαπτιστού Ιωάννου.
24 Ιουνίου, Γενέθλιον του Τιμίου Προφήτου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου. Την παραμονή της εορτής κυριαρχούν πυρολατρικά έθιμα (Φωτιές τ’ Αϊγιαννιού).
29 Αυγούστου,
Αποτομή της κεφαλής του Τιμίου Προφήτου Προδρόμου και Βαπτιστού
Ιωάννου. Η ημέρα θεωρείται πένθιμη και συνδέεται με αυστηρή νηστεία.
Μνήμη
δικαίου μετ’ εγκωμίων· σοι δε αρκέσει η μαρτυρία του Κυρίου Πρόδρομε·
ανεδείχθης γαρ όντως και Προφητών σεβασμιώτερος, ότι και εν ρείθροις
βαπτίσαι κατηξιώθης τον κηρυττόμενον. Όθεν της αληθείας υπεραθλήσας,
χαίρων ευηγγελίσω και τοις εν Άδη, Θεόν φανερωθέντα εν σαρκί, τον
αίροντα την αμαρτίαν του κόσμου, και παρέχοντα ημίν το μέγα έλεος.
Παροιμίες για τους Γιάννηδες
Σπίτι που δεν έχει Γιάννη προκοπή δεν κάνει.
45 Γιάννηδες ενός κοκόρου γνώση.
Γιάννης κερνάει, Γιάννης πίνει.
Φοβάται ο Γιάννης το θεριό και το θεριό τον Γιάννη.
Ο Ζαχαρίας και η Ελισάβετ ήταν οι γονείς του Ιωάννη του Προδρόμου. Η μνήμη τους τιμάται από τη χριστιανική εκκλησία στις 5 Σεπτεμβρίου. Την ημέρα αυτή γιορτάζουν όσοι και όσες φέρουν τα ονόματα Ζαχαρίας, Ζαχαρούλα και Ελισάβετ. Ο
Ζαχαρίας ήταν αρχιερέας στο ναό της Ιερουσαλήμ επί του βασιλιά των
Ιουδαίων Ηρώδη. Καταγόταν από την ιερατική τάξη Αβιά και ήταν δίκαιος
και άμεμπτος (Λουκά ε΄25). Δυσπίστησε στην αναγγελία του
Αρχαγγέλλου Γαβριήλ ότι η στείρα γυναίκα του Ελισάβετ θα αποκτούσε γιο
κι έμεινε κωφός και άλαλος μέχρι τη γέννηση του Ιωάννη του Προδρόμου,
οπότε απηύθυνε ύμνο προς τον Θεό (Λουκά ε΄ 67-80).
Στο σπίτι του Ζαχαρία και της Ελισάβετ φιλοξενήθηκε η Θεοτόκος κατά τους τελευταίους μήνες της εγκυμοσύνης της. Μερικοί πατέρες της εκκλησίας (Μέγας Βασίλειος, Γρηγόριος ο Θεολόγος, Γρηγόριος ο Νύσσης, Ωριγένης κ.ά.) ταυτίζουν τον Ζαχαρία με τον συνονόματό του προφήτη, που φονεύθηκε «μεταξύ του ναού και του θυσιαστηρίου» (Ματθαίου κγ΄ 35).
Απολυτίκιο
Ιερωσύνης
στολισμόν, περιβαλλόμενος σοφέ, κατά τον νόμον του Θεού, ολοκαυτώματα
δεκτά, ιεροπρεπώς προσενήνοχας Ζαχαρία· και γέγονας φωστήρ, και θεατής
μυστικών, τα σύμβολα εν σοι, τα της χάριτος, φέρων εκδήλως πάνσοφε, και
ξίφει αναιρεθείς εν τω ναώ του Θεού, Χριστού Προφήτα, συν τω Προδρόμω,
πρέσβευε σωθήναι τας ψυχάς ημών.
«To Walk or Not to Walk?... That is (the) Education...» (Σκέψεις μετά από δυο βόλτες στο Ναύπλιο)
(http://argolika.gr, 22 Μαΐου 2015)
της Σοφίας Ελευθεριάδη, Εκπαιδευτικoύ (Σχολή Φιλοσοφικής, τμήμα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας , ΕΚΠ)
Ας μου επιτραπεί η χρήση - ευελπιστώ, επιτυχής - της πιο θλιμμένα αναπάντητης φιλοσοφικής αναρώτησης του διάσημου Άμλετ "To Be or not to Be...That is the Question..."- "Nα Ζει κανείς ή να μη Ζει...ιδού η Απορία...", αλλά η αφήγηση της μικρής - πλην, όμως, αξιοπρόσεκτης - μικρής μας ιστορίας, φαντάζομαι ότι θα δικαιώσει τον τίτλο της!
Όλα ξεκίνησαν πολύ απλά - όπως και σχεδόν τα πάντα στην Εκπαίδευση: η
υλοποίηση ενός Προγράμματος με θέμα την Τοπική Ιστορία, για το Στ2 του
4ου Δημοτικού Σχολείου Ναυπλίου, από την εμπνευσμένη δασκάλα τους, Μαρία
Κουκουβέ, σχεδιάστηκε και από τις δυο μας με τέτοιο τρόπο, ώστε κάποιες
γοητευτικά κρυμμένες γωνιές της πόλης μας να γίνουν τα σημεία επαφής
ανάμεσα στους μαθητές μας και στο παρελθόν του Ναυπλίου, που, όλοι
αγαπάμε αλλά, δυστυχώς, δεν έχουμε συχνά την ευκαιρία να το ζήσουμε
μέτρο-μέτρο, σε διαδρομές που απέχουν παρασάγγας από τα πασίγνωστα
τουριστικά μονοπάτια που μονοπωλούν το ενδιαφέρον χρόνια τώρα.
Ευέλικτη η ομάδα μας και στις δύο - υπέροχες, κατά γενική ομολογία -
βόλτες μας: εγώ, τα παιδιά, μαμάδες που, μετά από ανοιχτή πρόσκληση του
τύπου "όσοι πιστοί, προσέλθετε ", πολύ ευχάριστα περπάτησαν μαζί μας,
σακίδια πλάτης, τσαντάκια, φωτογραφικές μηχανές, tablets, κινητά με
πολλά megapixels, μπάλες βόλεϊ και ποδοσφαίρου, αθλητική περιβολή! Στην
πρώτη βόλτα μας βάλαμε στόχο - φωτογραφικό και γνωστικό- τις θαυμάσιες
Κρήνες της πόλης μας: τη Μαρμαρένια Βρύση, αυτήν πίσω από την
Πυροσβεστική, τις δυο στην πλατεία πριν από τον Άγιο Σπυρίδωνα και,
τέλος, αυτήν πίσω από το Τριανόν - την οποία, ευτυχώς πετύχαμε πριν
βανδαλιστεί (και καθαριστεί, φυσικά, αργότερα ). Με αρωγό το βιβλίο
"ΚΡΗΝΕΣ", (εκδ. ΟΔΥΣΣΕΑΣ ), των φιλτάτων συναδέλφων Φιλολόγων Μπαρδάκου
Λευτέρη και Τότσικα Αλέξη, περπατήσαμε ένα γεμάτο δίωρο, παρακαλώ, όχι
απλά αγόγγυστα, αλλά πολύ πολύ ζωηρά!
Στη δεύτερη βόλτα μας, στόχοι ήταν οι Πλατείες μας και λεπτομέρειες
Ιστορικών και μη κτιρίων -πολύτιμος ξεναγός η ακούραστη κυρία Τίνα
Γκιόλα, θησαυρός γνώσεων κι επικοινωνιακό ταλέντο στην περιγραφή και την
περιήγηση: πλατεία Δημαρχείου, Άη- Γιώργη, Άγγελου Τερζάκη, Φιλελλήνων,
Συντάγματος - και ρόπτρα, πινακίδες, μπαλκόνια...
Εννοείται, πως, μετά από κάθε μία περιήγηση, προσφιλέστατος
προορισμός η πλατεία Συντάγματος, για κουβεντούλα, ξεκούραση, χαλάρωση
και καφεδάκι οι μεγάλοι - για ξεκούραση-παιχνίδι-λουκουμάδες οι μικροί!
Εκ των ων ουκ άνευ, το διαρκές ζουζούνισμα των "εξερευνητών" μπροστά από
κάθε σημείο ξενάγησης- και η κούραση, κούραση: Σερνόμασταν μέχρι να
φτάσουμε σχολείο πριν χτυπήσει το κουδούνι για σχόλασμα!
Στο "δια ταύτα", τώρα, λοιπόν!:
Κανένας δεν αμφισβητεί τη δύναμη της Βιωματικής πλευράς της Γνώσης-
πολλώ δε μάλλον, μία εκπαιδευτικός. Οι μέρες που ακολούθησαν στο
σχολείο, όμως, μετά από κάθε μία περιήγηση, ήρθαν να επιβεβαιώσουν ότι
οι πασίγνωστες ευαίσθητες κεραίες που όλοι ξέρουμε ότι διαθέτουν τα
παιδιά, λειτουργούν Ά-ΨΟ-ΓΑ όταν μπορούν να παρακολουθήσουν όχι in vitro
αλλά in vivo τη θεσπέσια Μαθησιακή Διαδικασία: κυριολεκτικά "ψάξαμε" να
βρούμε την κρήνη πίσω από την Πυροσβεστική- μέχρι κι εγώ μπερδεύτηκα,
εγώ, που, όντας πιτσιρίκι προσχολικής ηλικίας, από εκεί ακριβώς περνούσα
και χοροπηδούσα όταν πήγαινα με τη μητέρα μου Αρβανιτιά για μπάνιο!:
ασφυκτικά πνιγμένη από περικοκλάδες που τις έδιναν μια παραμυθο-ονειρική
διάσταση, αλλά αθέατη από μάτια που διψούν να δουν όχι-μόνο -τα-
τετριμμένα... Τίποτα δεν μας έδειχνε το δρόμο γι' αυτή, παρά μόνο το
πείσμα μας να τη βρούμε- ε, μια τέτοια βρύση δε μπορεί να εξαφανίζεται
αυτοβούλως και αυτοδικαίως! Δεν έχει το δικαίωμα, δηλαδή, όχι τίποτ'
άλλο!
Η κρήνη πίσω από το Τριανόν έγινε επίσης θέμα συζήτησης: τη βρήκαμε,
ευτυχώς, στη γνωστή, καθαρή της μορφή! Όμως, κάποια παιδιά πέρασαν από
εκεί το μεσοδιάστημα της βανδαλο-εικαστικής παρέμβασης(!) και αμέσως,
όχι μόνο το συζήτησαν στην τάξη με το βαθμό οικειότητας που χαρακτηρίζει
αυτούς που, όταν γνωρίζουν την ιστορία ενός ανθρώπου ή αντικειμένου
λίγο βαθύτερα από τους άλλους γύρω-ή έτσι πιστεύουν- θεωρούν προσωπική
ευθύνη τους την προστασία του, αν "αδικηθεί" με κάποιο τρόπο, αλλά,
συγκρίνοντας το Πριν και το Μετά, ένοιωσαν ΚΑΙ αγανάκτηση για την
Καταστροφή. Και, φυσικά, δεν μπορώ να σας περιγράψω την ανακούφιση στη
διαπίστωση κατά τη δεύτερη βόλτα μας- είχε, εν τω μεταξύ, καθαριστεί η
κρήνη- όταν τη βρήκαν όπως την είχαν καταρχήν αφήσει!
Για καιρό, λοιπόν, θυμόμασταν στην τάξη, πράγματα που είδαμε στο
δρόμο μας, που μετρήσαμε με τα βήματά μας κι ας σκοντάψαμε κάμποσες
φορές όταν το βλέμμα έτρεχε σε κάποιο μπαλκόνι, κάποια σκεπή, ένα
καμπαναριό!
Είδαμε οτι, ναι, βρε αδερφέ, ΔΕΝ χωράει ΚΑΙ ο πεζός ΚΑΙ το αυτοκίνητο στο δρόμο μπροστά από τον Άγιο Σπυρίδωνα!
Οτι υπάρχουν κάτι τοίχοι που υψώνονται θεόρατοι και θεόψηλοι και ΔΕΝ πέφτουν λόγω δόμησης, δίπλα στον Άη Γιώργη!
Οτι όλο το παλιό Ναύπλιο είναι γεμάτο λεπτομέρειες ενός παρελθόντος
που είναι Παρόν -και λιθαράκι λιθαράκι αποσυντίθεται εξ ων συνετέθη,...
από Άγνοια; από Αδιαφορία; Aπό κάτι, τέλος πάντων, που πρέπει να
αντιμετωπίσουμε εμείς οι Μεγαλύτεροι σε ηλικία -και να ατσαλωθούν
εναντίον του οι Μικρότεροι!
Πόσο πολύ πιο εύκολα είναι όλα όταν η Πράξη και η Θεωρία και η
Διασκέδαση γίνονται άμεσα αλληλοεξαρτώμενες και καταλήγουν σε Γνώση!..
Ναι, ΚΑΤΙ παραπάνω ήξεραν οι Περιπατητικοί Φιλόσοφοι, κατά πως φαίνεται...
Το
1935 η Εύα επιχείρησε και δεύτερη απόπειρα αυτοκτονίας με υπνωτικά
χάπια, η οποία πέρασε ανώδυνα. Παραπονιόταν ότι δεν έβλεπε συχνά τον
αγαπημένο της, επειδή αυτός ζούσε στο Βερολίνο, όπου ήταν η έδρα του
Τρίτου Ράιχ. Ο Χίτλερ τότε της νοίκιασε μια βίλα στα περίχωρα του
Μονάχου, με τα δικαιώματα από τις δημοσιευμένες φωτογραφίες του. Η Εύα
είχε στη διάθεσή της Μερσέντες με οδηγό και υπηρέτρια. Τον επόμενο χρόνο
μετακόμισε στο εξοχικό του αγαπημένου της στις Βαυαρικές Άλπεις.
Το
1912, μετακομίζει στο Μόναχο και εργάζεται ευκαιριακά ως
ελαιοχρωματιστής, ενώ παράλληλα μελετά τα έργα των φιλοσόφων Ζορζ Σορέλ,
θεωρητικού του επαναστατικού συνδικαλισμού και Φρίντριχ Νίτσε. Κάνει
αίτηση για να υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία, αλλά κρίνεται
ακατάλληλος.
Κατά τη διάρκεια της φυλάκισής του αρχίζει να γράφει το πολιτικό του μανιφέστο 
Όταν
αναλαμβάνει όλες τις εξουσίες, το 1933, προχωρά στην κατάργηση
θεμελιωδών ελευθεριών και εγκαθιδρύει τη δικτατορία του Ναζιστικού
Κόμματος. Στις 
