Ευάγγελος Παπανούτσος: O δάσκαλος συνθλίβει το χρόνο μέσα του και παραμένει παιδί (tvxs.gr, 06 Μάιος. 2015)

.......................................................

Ευάγγελος Παπανούτσος: O δάσκαλος συνθλίβει το χρόνο μέσα του και παραμένει παιδί

 

 

tvxs.gr,  06 Μάιος. 2015

Ο αείμνηστος Δάσκαλος  Ευάγγελος  Παπανούτσος  είχε δώσει στο βιβλίο του “Δρόμοι ζωής “την ουσία του δασκάλου...

“Δάσκαλος δεν είναι αυτός που μαθαίνει στα παιδιά μας τα σχολικά γράμματα,μουσική ,καλούς τρόπους..Αυτά τα μαθήματα είναι εξωτερικά,,Μένουν στην επιφάνεια σαν τα ρούχα που φορούμε.Δεν εισχωρούν παράμεσα στην ψυχή μας,δεν μας πλάθουν,δεν διαμορφώνουν αυτό που λέμε προσωπικότητα:Πνεύμα ,ήθος ,χαρακτήρα.Εκτός αν εκείνοι που τα προσφέρουν δεν περιορίζονται στην απλή μετάδοση γνώσεων αλλά τα χρησιμοποιούν ως μέσα να για να πετύχουν το στόχο της διαμόρφωσης της προσωπικότητας.

” Δάσκαλος για τον Παπανούτσο είναι :”...αυτός που παραμένοντας ενήλικος μπορεί να γίνεται παιδί  και κάθε χρόνο με τα νέα παιδιά που έρχονται στα χέρια του να γίνεται παιδί.Τούτο μπορούμε να το διατυπώσουμε και αλλιώς.Ο αληθινός δάσκαλος ενηλικιώνεται παραμένοντας παιδί στην ψυχή,ανθρωπος δηλαδή εύπλαστος,δροσερός,αγνός.Αδύνατο να φανταστεί κανείς πόσο δύσκολο ,σχεδόν υπεράνθρωπο είναι  αυτό που του ζητούμε ,να συνθλίψει μέσα του το χρόνο,να γερνάει φυσιολογικά και όμως να μένει νέος στην ψυχή για να μπορέσει να έχει πρόσβαση στα αισθήματα,στις σκέψεις ,στις επιθυμίες του νέου ανθρώπου που θα διαπαιδαγωγήσει ,να τον καταλαβαίνει,να χαίρεται,να διασκεδαζει μαζί του ,να σκέπτεται τις σκέψεις του,να να επιθυμεί τις επιθυμίες του,να πονάει τον πόνο του…

”Στο βιβλίο του παρακάτω αναφέρει ότι “…Επίσης πετυχημένος είναι ο δάσκαλος που έκανε με το έργο του τόσο ώριμο το μαθητή του ώστε εκείνος να μην τον χρειάζεται πια…Ο θρίαμβος του δασκάλου είναι να κάνει τον νέο άνθρωπο αυθύπαρκτο και ανεξάρτητο -στον τρόπο που μεθοδεύει τις παρατηρήσεις  και τις σκέψεις του ,στον τρόπο που κάνει τις εκτιμήσεις του,που καταρτίζει το πρόγραμμα της δράσης του,που σημασιολογεί τη ζωή ώστε να μην έχει πλεον ανάγκη από χειραγώγηση και ούτε από τον ίδιο τον δάσκαλο του...

Τελευταίο ο Παπανούτσος εκθέτει το πιο σημαντικό..Την αγάπη για το παιδί..”Άφησα τελευταία την κύρια ιδιότητα(ορθότερα την πρώτη αρετή)του δασκάλου..Την αγάπη για το παιδί..Στο παιδί που δεν έιναι δικό του αλλά γίνεται δικό του όταν συνδεθεί με την παιδευτική σχέση.Στο παιδί ως παιδί που ως ένα νέο και τρυφερό βλαστάρι που δεν έχει ακόμα ξεδιπλώσει τα φύλλα του αλλά κλείνει μέσα του τόσους θησαυρούς -νοημοσύνης ,ευαισθησίας-δραστηριότητας-και περιμένει τη δική του στοργή και φροντίδα για να ανθοβολήσει,να αναπτυχθεί και να ολοκληρωθεί.Είναι απίστευτο με πόση αγάπη (ανιδιοτελή,θερμή,αφειδώλευτη) αφοσιώνεται ο αληθινός δάσκαλος στους μαθητές του.

Το παιδί που του εμπιστεύτηκαν να διδάξει γίνεται ο άξονας της ζωής του,αυτό της δίνει περιεχόμενο και γίνεται ο άξονας της ζωής του...

Στο δοκίμιο “Πρωτοβουλία και οίστρος ..Ιδού το μάθημα¨ αναφέρει χαρακτηριστικά: ” Κατάλαβε το καλά, και κλείσε αυτή την αλήθεια μέσα στην ψυχή σου, ότι η διδασκαλία ανήκει στην κατηγορία των πνευματικών έργων όπου το καλό αποτέλεσμα είναι προϊόν έμπνευσης και δημιουργικού οίστρου. Με μια λέξη: είναι δημιουργία. Και ο άξιος δάσκαλος: δημιουργός. Αυτό πρέπει να σκέπτεσαι όταν αρχίζεις όχι μόνο μια σειρά μαθημάτων, αλλά και το κάθε μάθημα, κάθε ώρα διδασκαλίας. Δε θα εργαστείς απάνω σε γνωστές και πολυμεταχειρισμένες, στερεότυπες φόρμες και φόρμουλες (όπως: ο τεχνίτης στα «βάναυσα» έργα), αλλά θα δημιουργήσεις πάντοτε κάτι νέο και πρωτότυπο, κάτι που δεν είχε, δεν μπορούσε να έχει γίνει ως τώρα (όπως ο αληθινός ποιητής στα «ευγενή» έργα του πνεύματος).”

Στο ίδιο δοκίμιο αναφέρει τη προπαρασκευή ενός δασκάλου..Προσπερνάω την  πρώτη που αναφέρεται στον τρόπο οργάνωσης της διδασκαλίας που γίνεται όταν αρχίζει και ξετυλίγεται αβίαστος και παραγωγικός ο ευρετικός διάλογος (όπως τον ονομάζει)με τους μαθητές μας κατά τη διερεύνηση ενός θέματος και συζήτηση των αποριών..Πηγαίνω στη δεύτερη προπαρασκευή που θέτει .. “Η δεύτερη, η πιο ουσιαστική και η πιο κουραστική, δε γίνεται, δεν μπορεί να γίνει την παραμονή της διδασκαλίας σου, αλλά κρατάει χρόνια πολλά, όσα θα διαρκέσει η επαγγελματική σου ζωή. Πρέπει να κατακτήσεις εις βάθος την «ύλη» που θα διδάξεις, με τη συστηματική και αδιάκοπη μελέτη και οικείωση της μεθόδου και των πορισμάτων της αντίστοιχης επιστήμης.

Πηγή: Atsidespaideia

"Όσα πραγματικά πρέπει να ξέρω, τα έμαθα στο Νηπιαγωγείο" Robert Fulghum

........................................................

Όσα πραγματικά πρέπει να ξέρω, τα έμαθα στο Νηπιαγωγείο

Robert Fulghum 

“... Όσα πραγματικά πρέπει να ξέρω για το πώς να ζω, τι να κάνω και πώς να είμαι, τα έμαθα στο Νηπιαγωγείο. Η σοφία δε βρισκόταν στην κορυφή του σχολικού βουνού, αλλά εκεί, στα βουναλάκια από άμμο, στο νηπιαγωγείο.

Αυτά είναι τα πράγματα που έμαθα:

Να μοιράζεσαι τα πάντα.

Να παίζεις τίμια.

Να μη χτυπάς τους άλλους.

Να βάζεις τα πράγματα πάλι εκεί που τα βρήκες.

Να καθαρίζεις τις τσαπατσουλιές σου.

Να μην παίρνεις τα πράγματα που δεν είναι δικά σου.

Να λες συγγνώμη, όταν πληγώνεις κάποιον.

Να πλένεις τα χέρια σου πριν από το φαγητό.

Να κοκκινίζεις.

Ζεστά κουλουράκια και κρύο γάλα κάνουν καλό.

Να ζεις μια ισορροπημένη ζωή, να μαθαίνεις λίγο, να σκέπτεσαι λίγο, να σχεδιάζεις, να ζωγραφίζεις, να τραγουδάς, να χορεύεις, να παίζεις και να εργάζεσαι κάθε μέρα από λίγο.

Να παίρνεις έναν υπνάκο το απόγευμα.

Όταν βγαίνεις έξω στον κόσμο, να προσέχεις την κίνηση, να κρατιέσαι από το χέρι και να μένεις μαζί με τους άλλους.

Να αντιλαμβάνεσαι τα θαύματα. Να θυμάσαι το μικρό σπόρο μέσα στο δοχείο από φελιζόλ. Οι ρίζες πάνε προς τα κάτω και το φυτό προς τα πάνω. Κανείς πραγματικά δεν ξέρει πώς και γιατί, αλλά όλοι μας μοιάζουμε σ’ αυτό.

Τα χρυσόψαρα, τα χάμστερς, τα άσπρα ποντίκια, ακόμη κι ο μικρός σπόρος μέσα στο πλαστικό δοχείο, όλα πεθαίνουν. Το ίδιο κι εμείς.

Να θυμάσαι τελικά τα βιβλία και την πρώτη λέξη που έμαθες την πιο μεγάλη απ’ όλες: τη λέξη ΚΟΙΤΑ.

Όλα όσα πρέπει να ξέρετε βρίσκονται κάπου εδώ μέσα. Ο χρυσός κανόνας, η αγάπη και οι βασικές αρχές υγιεινής, η οικολογία, η πολιτική, η ισότητα και η υγιεινή ζωή.

Πάρτε μια απ’ αυτές τις συμβουλές, εκφράστε την με επιτηδευμένη ορολογία ενηλίκων και εφαρμόστε τη στην οικογενειακή σας ζωή, στην εργασία σας, στην κυβέρνησή σας, στον κόσμο σας και θα παραμείνει αληθινή, ξεκάθαρη, σταθερή.

Σκεφτείτε πόσο καλύτερος θα ήταν ο κόσμος, αν όλοι εμείς οι άνθρωποι τρώγαμε γάλα με κουλουράκια γύρω στις τρεις το απόγευμα και μετά ξαπλώναμε κάτω από τις κουβέρτες για έναν υπνάκο.

Ή, αν όλες οι κυβερνήσεις είχαν ως βασική αρχή να βάζουν πάντα τα πράγματα εκεί που τα βρήκαν και να καθαρίζουν τις τσαπατσουλιές τους.

Είναι ακόμη αλήθεια, ανεξάρτητα από την ηλικία σας, πως όταν βγαίνετε έξω στον κόσμο είναι καλύτερα να κρατιέστε από το χέρι και να μένετε μαζί με τους άλλους...

...Τελικά πρέπει να σας πω πως έχω άδεια παραμυθά. Ενας φίλος μου μου την έβγαλε και την κρέμασε στον τοίχο, πάνω από το γραφείο μου. Αυτή η άδεια μού επιτρέπει να χρησιμοποιώ τη φαντασία μου, για να ξαναβάζω σε σειρά τις εμπειρίες μου και να προωθώ το μύθο, όσο αυτός εξυπηρετεί κάποια όψη της αλήθειας. Ακόμη περιέχει το "πιστεύω" ενός παραμυθά:

* Πιστεύω ότι η φαντασία είναι πιο δυνατή από τη γνώση.

* Οτι ο μύθος είναι πιο δραστικός από την ιστορία.

* Οτι τα όνειρα είναι πιο ισχυρά από τα γεγονότα.

* Οτι η ελπίδα πάντα θριαμβεύει έναντι της εμπειρίας.

* Οτι το γέλιο είναι η μόνη θεραπεία της θλίψης.

* Και πιστεύω ότι η αγάπη είναι πιο δυνατή από το θάνατο.

Προσπάθησα πολύ να μη γράψω κάτι που θα γινόταν η αιτία να μου αφαιρέσουν την άδεια..."

Info:

Ο εκπληκτικός Robert Fulghum γεννήθηκε το 1937, και μεγάλωσε στο Waco του Texas. Στα νιάτα του εργάστηκε ως εκσκαφέας τάφρων (!!!), παιδί για εφημερίδες, καουμπόης σε ράντζο (βοσκός), μπάρμαν και τραγουδιστής κάντρυ. Μετά από το κολλέγιο και μια σύντομη καριέρα στην IBM, επέστρεψε στα θρανία για να ολοκληρώσει το μεταπτυχιακό του στη θεολογία. Για 22 χρόνια υπηρέτησε ως πάστορας σε μια ενορία στο Βορειοδυτικό Ειρηνικό. Κατά την ίδια περίοδο δίδαξε σχέδιο, ζωγραφική και φιλοσοφία στο Lakeside School στο Seattle. Ο Fulghum είναι επίσης καταξιωμένος ζωγράφος και γλύπτης. Τραγουδά και παίζει κιθάρα και τσέλο και υπήρξε ιδρυτικό μέλος του «The Rock Bottom Remainders» -μιας rock and roll μπάντας που αποτελείται από μουσικούς – συγγραφείς. Εχει τέσσερα παιδιά και εννέα εγγόνια. Μοιράζει τη ζωή του μεταξύ του Seattle της Washington, και της Κρήτης.

Το απόσπασμα είναι από το βιβλίο του με τίτλο: «Όσα πραγματικά θα έπρεπε να ξέρω τα έμαθα στο Νηπιαγωγείο»

Εκδόσεις: ΛΥΧΝΟΣ

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου: Ένα γράμμα για τη χαρά της ανάγνωσης (23 Απρ 2012 | Τάσος Κοκκινίδης tvxs.gr)

...............................................................

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου: Ένα γράμμα για τη χαρά της ανάγνωσης

20:04, 23 Απρ 2012 | Τάσος Κοκκινίδης tvxs.gr/node/92047

 

Με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου και με στόχο την έμπνευση της αγάπης για το βιβλίο και την ανάγνωση, το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ) αναγγέλλει μία πρωτότυπη δράση που θα ολοκληρωθεί και θα παρουσιαστεί κατά τη διάρκεια της 9ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης που θα πραγματοποιηθεί από τις 24 έως τις 27 Μαΐου στις εκθεσιακές εγκαταστάσεις της HELEXPO. 

Το ΕΚΕΒΙ κάλεσε 12 από τους συγγραφείς που θα συμμετάσχουν στη φετινή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης( Άλκη Ζέη, Θανάσης Βαλτινός, Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου, Σώτη Τριανταφύλλου, Χάρης Βλαβιανός κ.α.) να προσφέρει ο καθένας ως συμβολικό δώρο προς τα παιδιά μία επιστολή-μήνυμα για τη χαρά της ανάγνωσης και την αγάπη για τα βιβλία. Οι επιστολές αυτές θα εκτυπωθούν σε ειδικό φυλλάδιο και θα προσφέρονται σε όλα τα παιδιά που θα επισκεφθούν το περίπτερο της «Φιλαναγνωσίας» από τις 24 έως τις 27 Μαΐου, στην Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης.

 
Στη συνέχεια, θα αναρτηθούν στους ιστότοπους της Φιλαναγνωσίας (www.philanagnosia.gr) και του Μικρού Αναγνώστη (www.mikrosanagnostis.gr) και θα σταλούν σε πολλά δημοτικά σχολεία σε όλη την Ελλάδα μέσα από το δίκτυο του προγράμματος «Καινοτόμες δράσεις ενίσχυσης της φιλαναγνωσίας των μαθητών».
 

 

 Η πρώτη επιστολή έρχεται από τη συγγραφέα Σώτη Τριανταφύλλου

«Αγαπητά παιδιά, 

Σας γράφω αυτό το γράμμα για να σας πω δυο-τρία πραγματάκια που έμαθα και που με έκαναν εκστατικά ευτυχισμένη. Σήμερα είμαι πολύ μεγάλη σε ηλικία: να φανταστείτε ότι ήμουν δέκα χρονών τον περασμένο αιώνα! Λοιπόν ακούστε:

 Μερικοί άνθρωποι γίνονται ευτυχισμένοι κάνοντας εκδρομές και παίζοντας παιχνίδια, ενώ άλλοι χαίρονται με αγκαλίτσες και φιλάκια, με χορούς και με τραγούδια. Υπάρχουν αρκετοί που τους αρέσουν τα ωραία αντικείμενα. Όλα αυτά είναι σούπερ. Ωστόσο, αν πάρω παράδειγμα τον εαυτό μου, τίποτα δεν μου αρέσει περισσότερο από το να διαβάζω βιβλία. Όχι επειδή είμαι σπασίκλας και φύτουλας και όλ’ αυτά, αν και μπορείς να το πεις κι αυτό.

Τα βιβλία είναι σαν ταξίδια και σαν παιχνίδια: διαβάζοντας πετάμε με μεγάλες φτερούγες σε τόπους μακρινούς, εξερευνάμε τις ζωές άλλων ανθρώπων, νιώθουμε αγαπούλες, συγκινήσεις· μέσα στις σελίδες βρίσκουμε εμπειρίες που μοιάζουν με τις δικές μας, ή, ακόμα καλύτερα, δεν μοιάζουν με τις δικές μας - είναι πιο καταπληκτικές! Θυμάμαι πως όταν διάβασα την ιστορία του Ροβινσώνα Κρούσου ένιωσα ανακούφιση: αν ναυαγούσα σε έρημο νησί, όχι μόνο θα επιζούσα αλλά θα περνούσα τέλεια. 

Τα βιβλία καθησύχασαν τους φόβους μου:  κατάλαβα ότι η ζωή είναι μια περιπέτεια κι ότι ποτέ δεν θα βαδίσω μόνη – τα βιβλία θα με συνοδεύουν σαν ζωντανά πλάσματα, θα με παρηγορούν και θα χαϊδεύουν την ψυχή μου. Τώρα που σας γράφω, θυμάμαι ότι συχνά η ψυχή μου ήταν ταραγμένη: είχα ένα σωρό προβλήματα στο σχολείο και στο σπίτι· ένιωθα αγωνία και, μια νύχτα, νομίζω πως είδα φάντασμα. 

Όμως, θυμάμαι επίσης πως, όταν ήμουν παιδί σαν εσάς, η καλύτερη ώρα της μέρας ήταν όταν διάβαζα τα βιβλία που τότε ονομάζαμε 'εξωσχολικά'. Τα εξωσχολικά ήταν πιο αστεία και πιο συγκινητικά από τα σχολικά, πράγμα φυσικό εφόσον το βιβλίο της γραμματικής δεν είναι αστείο και συγκινητικό. Ωστόσο, αν είμαστε τυχεροί κι έχουμε συμπαθητικούς και γλυκούληδες δασκάλους, η γραμματική, η αριθμητική, η ιστορία, η φυσική είναι κι αυτές σχεδόν αριστούργημα.

Επιστρέφω όμως στα μυθιστορήματα, στα διηγήματα, στους μύθους. Η χαρά της ανάγνωσης ήταν, κάπου κάπου, στενοχώρια. Τι παράξενο ε; Μερικές φορές, οι ιστορίες ήταν λυπητερές, στα παραμύθια οι ήρωες περνούσαν τα πάνδεινα: ένα κοριτσάκι που πουλούσε σπίρτα πάγωσε μέσα στο χιόνι, ένα αγοράκι χάθηκε στο άγριο δάσος... Παρότι έκλαιγα γοερά, ήμουν ευχαριστημένη: ένιωθα 'κάτι'. Θέλω να πω, δεν μπορούμε να χαμογελάμε διαρκώς: οι άνθρωποι γίνονται σοφότεροι νιώθοντας, κάπου κάπου, λύπη, οίκτο, αγανάκτηση. Κυρίως όμως, γίνονται εκστατικά ευτυχισμένοι: δοκιμάστε να ζήσετε τη ζωή του αναγνώστη και θα με θυμηθείτε.»
 
Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου-23 Απριλίου
 
Η 23η Απριλίου, ημέρα κατά την οποία το 1616 πέθαναν τρεις σημαντικοί συγγραφείς, ο ισπανός Θερβάντες, ο βρετανός Σαίξπηρ και ο περουβιανός Γκαρθιλάθο ντε λα Βέγκα, ανακηρύχθηκε το 1995 από την UNESCO Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου, για να «τιμήσει τα βιβλία και τους συγγραφείς και να ενθαρρύνει το κοινό, ιδιαίτερα τους νέους ανθρώπους, να ανακαλύψουν την απόλαυση της ανάγνωσης και να ανανεώσουν τον σεβασμό προς την αναντικατάστατη προσφορά όσων εργάστηκαν για την κοινωνική και την πολιτισμική πρόοδο της ανθρωπότητας».
Οι ρίζες αυτής της παγκόσμιας γιορτής του βιβλίου βρίσκονται στην Καταλονία στην Ισπανία, όπου στις 23 Απριλίου, γιορτή του Αγίου Γεωργίου, οι βιβλιοπώλες χαρίζουν ένα τριαντάφυλλο σε κάθε πελάτη που αγοράζει ένα βιβλίο.

"Αιολική Γη" - ένα εξαιρετικό βιβλίο / μυθιστόρημα του Ηλία Βενέζη. Αγαπημένο μου βιβλίο των νεανικών, και όχι μόνο, χρόνων. Πρόταση χωρίς καμιά επιφύλαξη για ευχάριστο και συγκινητικό διάβασμα μες στο καλοκαίρι. Για παιδιά από 12 χρονών και πάνω.

 ..................................................................................

 

 

 Ο Ηλίας Βενέζης, που το πραγματικό του όνομα ήταν Ηλίας Μέλλος, γεννήθηκε στο Αϊβαλί της Μ. Ασίας στις 4 Μαρτίου 1904 όπου και έζησε εκεί μέχρι τον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο. Το 1922 η οικογένειά του εγκατέλειψε οριστικά τη Μικρά Ασία, ο ίδιος όμως δεν πρόλαβε να επιβιβαστεί στο πλοίο: αιχμαλωτίστηκε από τους Τούρκους και εστάλη στα εργατικά τάγματα για 14 μήνες. «Εκεί έμεινα δεκατέσσερις μήνες, δουλεύοντας σε δρόμους, σε φορτηγά βαγόνια, σε τσιφλίκια, σε χτίσιμο σπιτιών και σ' ένα σωρό άλλες σκληρές εργασίες. Πολλές φορές κινδύνεψα τη ζωή μου και υπόφερα όσα σπάνια μπορεί να τύχουν σ' ένα παιδί», λέει ο ίδιος. Τις εμπειρίες που αποκόμισε από την παραμονή του στα εργατικά τάγματα τις κατέγραψε στο πρώτο του μυθιστόρημα, Το νούμερο 31328, «Το βιβλίο της σκλαβιάς», όπως το χαρακτηρίζει ο ίδιος, πρωτοδημοσιεύτηκε το 1924 στην εφημερίδα «Καμπάνα», που εξέδιδε ο Στράτης Μυριβήλης, ενώ σε βιβλίο βγήκε το 1931.

Το 1923 απελευθερώθηκε και επέστρεψε στη Μυτιλήνη όπου και εργάστηκε ως τραπεζικός υπάλληλος στη Τράπεζα της Ελλάδος μέχρι το 1932 που πήρε μετάθεση στην Αθήνα. Διώχθηκε για τις πολιτικές του ιδέες από τον νόμο του «Ιδιωνύμου» από τη δικτατορία του Μεταξά και κατά τη διάρκεια της Κατοχής συνελήφθη με την κατηγορία ότι σε συγκέντρωση του προσωπικού της Τράπεζας είχε μιλήσει για ελευθερία. Φυλακίστηκε στο «Μπλοκ C» των φυλακών Αβέρωφ και η εκτέλεσή του απετράπη έπειτα από αντιδράσεις του πνευματικού κόσμου. Μετά τον πόλεμο διαδραμάτισε ενεργό ρόλο στην πνευματική ζωή της χώρας καταλαμβάνοντας επίσημες θέσεις όπως του Διευθύνοντος Συμβούλου & Γραμματέα του Εθνικού Θεάτρου,(1950-52), Διοικητικός Διευθυντής και πρόεδρος της καλλιτεχνικής επιτροπής του (1964-1967), ιδρυτικό μέλος της Ομάδας των Δώδεκα (1950), συνεργάτης του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας (1954-1966), πρόεδρος του κινηματογραφικού φεστιβάλ Θεσσαλονίκης (1963-1966) κι αντιπρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης (1966-1970), Αντιπρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Το 1957 εξελέγη μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, θέση από την οποία ανέπτυξε έντονη πολιτιστική δραστηριότητα.

Την πρώτη του εμφάνιση στη λογοτεχνία την έκανε στα 1928, με μια συλλογή διηγημάτων, «Μαvώλης Λέκας». Ύστερα ακολούθησαν τα τρία του έργα: «Το Νούμερο 31328», «Γαλήvη» και «Αιολική Γη», στα οποία βρίσκουμε το Βενέζη στην κορυφή της συγγραφικής του δεινότητας αφού αποτελούν υποβλητικά αφηγήματα, που τα πλημμυρίζει η λυρική διάθεση. Τα παραπάνω τρία πρώτα μυθιστορήματα του Ηλία Βενέζη εξιστορούν τα περιστατικά μιας ζωής, της ζωής του συγγραφέα, σε τρεις σημαντικούς σταθμούς της: τη μαγεία της παιδικής ηλικίας (Αιολική γη), τη σκληρή δοκιμασία στην εφηβεία (Το Νούμερο 31328), το ξεριζωμό από την πατρίδα, μαζί με την προσπάθεια προσαρμογής στα νέα χώματα (Γαλήνη). Τα δύο τελευταία μυθιστορήματά του, η «Έξοδος», είναι χρονικό της κατοχής (1941 -1945), και ο «Ωκεαvός» ανήκει στο λογοτεχνικό είδος που βρίσκεται ανάμεσα στο ημερολόγιο και την ταξιδιωτική εντύπωση.

Το έργο του γνώριζε πολύ μεγάλη επιτυχία στην Ελλάδα με συνεχείς επανεκδόσεις και με πολλές μεταφράσεις στο εξωτερικό. Το 1949 μετά από πρόσκληση του State Department περιόδευσε στις ΗΠΑ, όπου πραγματοποίησε διαλέξεις και συνεντεύξεις. Τιμήθηκε με το Α' Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας και τον Έπαινο της Ακαδημίας Αθηνών, 1940 για τη "Γαλήνη". Τα 3 τελευταία χρόνια της ζωής του (1971-1973) υπέφερε από σοβαρό πρόβλημα υγείας. Πέθανε στις 3 Αυγούστου 1973 στην Αθήνα, από καρκίνο του λάρυγγα. Κηδεύτηκε και τάφηκε στα Μήθυμνα της Λέσβου.

 ................................................................................

 

...Υπνωτισμένος πήγε προς τους ήχους και χτύπησε την πόρτα. Ήταν ένα παλιό ρολόι, ακουμπισμένο στο σκρίνιο του νοικοκυρόσπιτου. Δυο σάτυροι, βαμένοι με χρυσή μπογιά, το στηρίζανε όρθιο. Κι όλο το κάντρο του ρολογιού ήταν βαμένο χρυσό.

   Πλησίαζε ο Στέφανος στο σκρίνιο, όταν η μελωδία σταμάτησε.

   "Τι είναι αυτό!..." λέει θαμπωμένος.

   "Ρολόι είναι, κυρ- Στέφανέ μου", του αποκρίνεται η νοικοκυρά.

   "Πώς παίζει μουσική;" 

   "Έτσι γίνεται. Το κουρντίζεις, κι αυτό παίζει. Βέβαια, είναι σπουδαίο ρολόι!"

   Ο Στέφανος δεν ξεκολνά τα μάτια του απ' τους χρυσούς σάτυρους. Το πρόσωπό του αρχίζει να το βρέχει ο ίδρος. 

   "Σταματά και πάλι αρχίζει;" λέει. " Έτσι είπες;"

   "Ναι. Σταματά, το κουρντίζεις, και πάλι παίζει."

   Ο Στέφανος δε διστάζει. Στα μάτια του λάμπει αστραπή:

   " Πόσο μου το πουλάς, κυρα - Κυριακούλα;"

   Α, η κυρα - Κυριακούλα δεν το πουλά! Της το 'φερε ο μακαρίτης ο άντρας της ο γεμιτζής, σαν έκαμε το μεγάλο ταξίδι του στα μέρη της Ρωσίας.

   Τότε ο Στέφανος της πιάνει με βία και τα δυο χέρια και την παρακαλεί θερμά να του πουλήσει το ρολόι.

   "Αν δεν το πάρω χάθηκα. Χάθηκα!"

    Της έταξε ένα τόσο μεγάλο ποσό, την ικέτεψε τόσο, που η Κυρα - Κυριακούλα τα 'χασε. Και στο τέλος δέχτηκε.

   Έτσι ο Στέφανος πούλησε πολλά σαμάρια με γαλάζιες χάντρες, πήρε το ρολόι και το 'φερε στο μαγαζί του. 

   Εκείνη η πρώτη νύχτα πέρασε όλη με τους ήχους. Ο Στέφανος κούρντιζε και ξανακούρντιζε το μηχάνημα, κ' οι ήχοι υψώνονταν και γέμιζαν το γυμνό χώρο οπού ήταν πριν τα σαμάρια. Τι ωραία που ήταν! Αγέρι που φυσάς πάνω απ' το Αιγαίο, αγέρι που φυσάς στα μεγάλα δέντρα της Ανατολής, κάμε να σωπάσουν στα σκιερά φαράγγια της οι αρκούδες και οι λύκοι. Κάμε να σωπάσει το αίμα που χύνεται από άγρια πάθη στη γη σου, σκούπισε τα δάκρυα στα μάτια των μητέρων που τους φέραν σκοτωμένα τα παιδιά τους απ' τους ανεμόμυλους, λούφαξε τη δύναμη που σέρνει τους κοντραμαπατζήδες να σκοτώνουν και να σκοτώνονται. Αγέρι που φυσάς, κάμε τα όλα αυτά απόψε, κ' ύστερα άκουσε. Άκουσε τους ήχους που απόψε γέμισαν τον τόπο των σαμαριών, πάρε τους και πήγαινέ τους στο κορίτσι της θάλασσας. Πες της, όπου και να 'ναι, πως αυτό, που κανένας άνθρωπος δεν το αξιώθηκε στη ζωή, θα το κάμει αυτός, ο ταπεινός ο Στέφανος ο σαμαράς, για χατίρι της, γιατι έτσι είναι η αγάπη: θα γυρέψει να κρατήσει τους ήχους, να κάμει τη συμφωνία ατέλειωτη. Το αίμα και η καρδιά και τα νεύρα του από δω και πέρα θα 'ναι σίδερο που καίει, τρέλα και πάθος για τη χίμαιρα. Τι σημασία έχει αν στο τέλος οι ήχοι δε μείνουν, αν πάντα θα φεύγουν και θυα χάνουνται;

   Τα χαράματα ήρθε ο ύπνος και σφάληξε τα μάτια του, πλημμυρισμένα απ' την ευδαιμονία του ανθρώπου που επιτέλους έχει ένα σκοπό στη ζωή.

   ΑΠΟ ΤΟΤΕ ο Στέφανος, φιλόνομος πολίτης που απαρνήθηκε τα σαμάρια του, κυνηγά το "Αεικίνητο", να κάμει τους ήχους να μην τελειώνουν ποτέ στο ρολόι της κυρα - Κυριακούλας, στο ρολόι των χρυσών σατύρων. 

   Μέρες και νύχτες ατέλειωτες μελετούσε το μηχάνημα, το μοντάριζε, το ξαναμοντάριζε, πάντα νομίζοντας πως πλησίαζε στο σκοπό του, πως θα βρει επιτέλους τη μυστική βίδα για να γυρίζουν οι βίδες ακατάπαυστα. Η λόξα του πήρε κ' έδωσε στη γειτονιά στην αρχή, ύστερα την πήρε η φήμη και την κατέβασε πιο χαμηλά, στους κοντραμπατζήδες και στα μπερμπαντόπαιδα.

   "Παλαβώθηκε ο Στέφανος! Παλαβώθηκε ο Στέφανος!"

   "Τι γυρεύει ο παλαβός ο Στέφανος;"

   Στην αρχή όλοι σταματούσαν θαμπωμένοι μπρος στη μυστηριώδη λέξη "Αεικίνητο". Δεν ξέραν πώς να τη βάλουν στο στόμα τους. Μα ύστερα τη βολέψαν:

   "Ο Στέφανος γυρεύει το  Α κ ί ν η τ ο! Ο Στέφανος το Ακίνητο!..."

   " Α ε ι κ ί ν η τ ο, αγράμματοι!" διόρθωνε ο Στέφανος που πια διαλαλούσε όπου στεκόταν τη λόξα του...

 

 

("Αιολική Γη" σελ. 96 - 98, εκδ. "Βιβλιοπωλείου της Εστίας" δ' έκδοση 1955)